Schema markup ilə varlıqları bağlamaq: @id, sameAs, @graph

Strukturlaşdırılmış data (schema markup) — səhifədə mətnlə dediklərinizi maşın oxuya bilən formatda təkrarlamaqdır. Semantik SEO baxımından onun əsas dəyəri "ulduzlu nəticə" almaq deyil: markup varlıqlarınızı adlandırmağa, tiplərini bildirməyə və onları bir-birinə bağlamağa imkan verir.

Google-un strukturlaşdırılmış data qaydaları üç formatı qəbul edir — JSON-LD (tövsiyə olunan), Microdata və RDFa. Bu yazıda yalnız JSON-LD istifadə olunur, çünki o, HTML-dən ayrı yazılır və dəyişdirilməsi ən asandır.

Strukturlaşdırılmış data nə edir və nə etmir

Nə edir: səhifədəki məlumatı birmənalı şəkildə təsnif edir. "Bakı" sözü mətndə şəhər, restoran adı və ya soyad ola bilər; "@type": "Place" yazdığınız anda bu qeyri-müəyyənlik aradan qalxır. Bu, entity SEO yazısında izah etdiyimiz "dəqiqləşdirmə" işinin maşın tərəfidir.

Nə etmir: sıralamanı zəmanət altına almır və zəif məzmunu güclü etmir. Google-un öz sənədi açıq yazır ki, düzgün markup belə zəngin nəticənin (rich result) görünəcəyinə zəmanət vermir — alqoritm istifadəçi təcrübəsini üstün tutur və mətn nəticəsi göstərməyi seçə bilər.

@id və @graph: varlıqları bağlamaq

Əksər saytlarda schema belə yazılır: ana səhifədə bir Organization, bloq yazısında ayrıca bir Article, hər biri digərindən xəbərsiz. Nəticədə Google üçün bunlar əlaqəsiz obyektlərdir.

Düzgün yanaşma @id istifadə etməkdir: hər varlığa unikal, sabit URL-şəkilli identifikator verirsiniz və sonra ona istinad edirsiniz.

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@graph": [
    {
      "@type": "Organization",
      "@id": "https://example.az/#organization",
      "name": "Nümunə Agentlik",
      "url": "https://example.az/",
      "logo": {
        "@type": "ImageObject",
        "@id": "https://example.az/#logo",
        "url": "https://example.az/storage/logo.png"
      },
      "sameAs": [
        "https://www.linkedin.com/company/numune",
        "https://www.facebook.com/numune"
      ]
    },
    {
      "@type": "WebSite",
      "@id": "https://example.az/#website",
      "url": "https://example.az/",
      "name": "Nümunə Agentlik",
      "publisher": { "@id": "https://example.az/#organization" }
    },
    {
      "@type": "Article",
      "@id": "https://example.az/bloq/semantik-seo#article",
      "headline": "Semantik SEO nədir",
      "isPartOf": { "@id": "https://example.az/#website" },
      "publisher": { "@id": "https://example.az/#organization" },
      "author": { "@id": "https://example.az/haqqimizda#person" }
    }
  ]
}

Diqqət yetirin: publisher sahəsində şirkət məlumatı təkrarlanmır, sadəcə @id ilə istinad edilir. Bu, üç faydanı verir — kod qısalır, məlumat bir yerdə saxlanır, və ən əsası, Google üçün bütün səhifələr eyni varlığa bağlanır.

sameAs: xarici təsdiq

sameAs sadə, lakin çox güclü sahədir. O deyir: "bu varlıq həm də oradadır". Google-un Organization sənədi bu sahəni sosial şəbəkə və rəy saytlarındakı profillərə istinad üçün tövsiyə edir.

"sameAs": [
  "https://www.linkedin.com/company/numune-agentlik",
  "https://www.facebook.com/numuneagentlik",
  "https://www.instagram.com/numuneagentlik",
  "https://www.youtube.com/@numuneagentlik"
]

İki praktiki qayda:

• Yalnız rəsmi və aktiv profilləri sadalayın. Boş və ya tərk edilmiş profil təsdiq gücü vermir.
• Profillərdə də saytınıza geri link olsun. Təsdiq iki tərəfli olduqda daha etibarlıdır.

Eyni məntiq müəlliflərə də aiddir: müəllif Person varlığının sameAs massivində onun peşəkar profilləri göstərilə bilər.

Organization sxemi: hansı sahələr

Google-un Organization sənədinə görə məcburi sahə yoxdur — təşkilatınıza aid olanları əlavə edirsiniz. Markup ana səhifədə və ya "Haqqımızda" kimi xüsusi səhifədə yerləşdirilməlidir.

Yerli biznes üçün Organization əvəzinə daha konkret LocalBusiness tipini seçmək məsləhətdir — Google ümumi qaydalarında mövcud olan ən konkret schema.org tipindən istifadə etməyi tövsiyə edir. Bu, lokal SEO işlərinin standart hissəsidir.

Klaster üçün Article və BreadcrumbList

Kontent klasteri qurarkən hər yazıya iki sxem əlavə edilməsi məntiqlidir: Article (məzmunun özü) və BreadcrumbList (saytdakı mövqeyi).

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "BreadcrumbList",
  "itemListElement": [
    { "@type": "ListItem", "position": 1, "name": "Ana səhifə",
      "item": "https://example.az/" },
    { "@type": "ListItem", "position": 2, "name": "Bloq",
      "item": "https://example.az/bloq" },
    { "@type": "ListItem", "position": 3, "name": "Semantik SEO nədir" }
  ]
}

Sonuncu elementdə item yazılmır — çünki oxucu artıq həmin səhifədədir.

Yazıda real sual-cavab bölməsi varsa, FAQPage sxemi də əlavə oluna bilər. Şərt budur ki, suallar və cavablar səhifədə görünən mətn olsun — bu, qaydalar bölməsinin birbaşa tələbidir.

Qaydalar və qadağalar

Google-un strukturlaşdırılmış data qaydaları üç blokdan ibarətdir: texniki, keyfiyyət və məzmun. Ən vacib qadağalar:

• Gizli məlumatı işarələməyin. İstifadəçinin səhifədə görmədiyi məzmun markup-a salınmamalıdır.
• Aidiyyəti olmayan işarələmə etməyin. Sənəddəki nümunə açıqdır: dülgərlik təlimatını resept kimi işarələmək olmaz.
• Yanlış və ya aldadıcı məlumat verməyin. Saxta rəylər, başqasını təqlid etmək, əlaqələri təhrif etmək qadağandır.
• Markup olan səhifəni bloklamayın. Səhifə robots.txt və ya noindex ilə bağlıdırsa, markup emal olunmur.
• Ən konkret tipi seçin və sahələri tam doldurun. Məcburi sahələr olmadan xüsusiyyət üçün uyğunluq yaranmır; tövsiyə olunan sahələr isə nəticəni yaxşılaşdırır.

Yoxlama və xətaların aradan qaldırılması

Ən çox rast gəlinən texniki problem budur: markup JavaScript ilə əlavə olunur və render zamanı itir. URL Inspection alətində "rendered HTML" bölməsində JSON-LD blokunu görürsünüzsə, hər şey qaydasındadır.

Tez-tez edilən səhvlər

1. Hər səhifədə eyni Organization blokunu tam təkrarlamaq. @id ilə istinad etmək daha düzgündür.

2. @id kimi təsadüfi sətir istifadə etmək. @id sabit və URL formasında olmalıdır ki, ona istinad mümkün olsun.

3. Səhifədə olmayan FAQ-ı işarələmək. Ən çox təkrarlanan qayda pozuntusudur.

4. Loqo kimi kiçik və ya bloklanmış şəkil vermək. Minimum ölçü tələbi və taranabilənlik şərti var.

5. Markup-ı yeniləməyi unutmaq. Ünvan və ya telefon dəyişəndə schema köhnə qalırsa, varlıq siqnalları ziddiyyətli olur.