301 və 302 redirect fərqi: daimi və müvəqqəti yönləndirmə

301 və 302 arasındakı fərq bir sözlə ifadə olunur: daimilik. 301 "bu səhifə həmişəlik köçüb" deməkdir, 302 isə "müvəqqəti olaraq başqa yerdədir, sonra qayıdacaq".

Bu fərq texniki xırdalıq deyil — o, Google-un hansı URL-i kanonik seçəcəyini müəyyən edir. Daimi köçürmədə 302 saxlamaq ən çox rast gəlinən konfiqurasiya səhvlərindən biridir və nəticəsi budur: köhnə URL nəticələrdə qalmağa davam edir, yeni URL isə tam gücə çatmır.

Yönləndirmə nədir və nə vaxt lazımdır

Yönləndirmə (redirect) — brauzeri və tarayıcını istənilən URL-dən başqa URL-ə göndərməkdir. HTTP yönləndirməsi konkret olaraq 3xx status kodu + Location başlığı deməkdir.

Ən çox rast gəlinən hallar:

• Səhifənin ünvanı dəyişib (slug redaktəsi, kateqoriya dəyişikliyi).
• İki oxşar səhifə birləşdirilib.
• Sayt HTTP-dən HTTPS-ə və ya www-lu formadan www-suz formaya keçib.
• Domen dəyişib.
• Məhsul silinib, amma yaxın alternativi var.

Yönləndirmənin lazım olmadığı bir hal da var: səhifə həqiqətən yoxdursa və uyğun alternativi yoxdursa, onu ana səhifəyə yönləndirmək əvəzinə 404 və ya 410 qaytarmaq daha düzgündür.

Daimi və müvəqqəti kodlar

Praktikada seçim sadədir: daimi üçün 301, müvəqqəti üçün 302. 308 və 307 texniki olaraq daha dəqiqdir (sorğu metodunu dəyişmir), lakin SEO nəticəsi eynidir.

Google-un siqnal fərqi

Google-un status kodları sənədi fərqi birbaşa yazır:

• 301 və 308 üçün Google yönləndirməni izləyir və onu güclü siqnal kimi istifadə edir — yəni hədəf URL kanonik seçilməlidir.
• 302, 303 və 307 üçün Google yenə izləyir, lakin bu, zəif siqnaldır.

Diqqət yetirin ki, "zəif" sözü "təsirsiz" demək deyil. Uzun müddət yerində qalan 302-ni Google praktikada 301 kimi qiymətləndirə bilər — amma buna bel bağlamaq düzgün deyil. Google-un yönləndirmə sənədi açıq tövsiyə verir: daimi köçürmələr üçün mümkün olan hər yerdə server tərəfli daimi yönləndirmə istifadə edin.

Müvəqqəti yönləndirmənin praktiki nəticəsi budur: axtarış nəticələrində mənbə səhifə qalır. Bəzən bu, məhz istədiyiniz davranışdır (aşağıda) — amma köçürmə daimi olanda deyil.

Yönləndirmə üsulları: etibarlılıq sırası

Google sənədi üsulları etibarlılığa görə sıralayır:

1. Server tərəfli yönləndirmə — ən etibarlısı. .htaccess, mod_rewrite, nginx konfiqurasiyası və ya backend kodu (PHP, Node) vasitəsilə.

# nginx — tək səhifə üçün daimi yönləndirmə
location = /kohne-sehife {
    return 301 https://example.az/yeni-sehife;
}

# Apache (.htaccess)
Redirect 301 /kohne-sehife https://example.az/yeni-sehife

2. Meta refresh — ikinci seçim. Vacib incəlik: gecikməsiz (0 saniyə) meta refresh daimi kimi, gecikməli (0-dan böyük) isə müvəqqəti kimi qiymətləndirilir.

<meta http-equiv="refresh" content="0; url=https://example.az/yeni-sehife">

3. JavaScript yönləndirməsi — yalnız başqa yol olmayanda. Google-un sənədi xəbərdarlıq edir ki, render müxtəlif səbəblərdən uğursuz ola bilər.

4. "Crypto" yönləndirmə — ən zəif. Yəni sadəcə izahlı mətn və link ("Səhifə buraya köçüb"). Google buna yalnız başqa çarə olmadıqda bel bağlamağı məsləhət görür.

Sadə qayda: imkan varsa həmişə birinci üsul. Server tərəfli yönləndirmə həm ən sürətlidir, həm də render, JavaScript və brauzer asılılığı yaratmır.

Zəncir, dövr və 10 addım limiti

Yönləndirmə zənciri — A → B → C. Hər addım əlavə sorğu deməkdir: səhifə yavaşlayır, xüsusilə mobil bağlantıda.

Google-un sənədinə görə tarayıcılar standart olaraq 10 yönləndirmə addımına qədər izləyir. Bundan uzun zəncirlər tərk olunur — yəni hədəf səhifə ümumiyyətlə görülmür.

Yönləndirmə dövrü (loop) — A → B → A. Bu, səhifəni tamamilə əlçatmaz edir və brauzerdə "too many redirects" xətası verir.

Zənciri yoxlamağın ən sürətli yolu:

curl -IL https://example.az/kohne-sehife | grep -E "^HTTP|^[Ll]ocation"

Praktika: domen və ya URL strukturunun dəyişdirilməsi

Ardıcıllıq belədir:

1. Xəritə hazırlayın. Köhnə URL → yeni URL cədvəli. Hər köhnə səhifə məzmunca ən yaxın yeni səhifəyə getməlidir, hamısı ana səhifəyə yox.

2. Bir-bir 301 qurun. Toplu şəkildə hamısını ana səhifəyə yönləndirmək ən çox təkrarlanan səhvdir — Google belə yönləndirmələri çox vaxt soft 404 kimi qiymətləndirir.

3. Daxili linkləri yeniləyin. Sayt daxilindəki linklər birbaşa yeni URL-ə getsin, yönləndirmə üzərindən yox.

4. Sitemap-ı yeniləyin. Yeni URL-lər sitemap-da, köhnələr isə orada olmamalıdır.

5. Search Console-da izləyin. "Səhifələr" hesabatında yönləndirmələrin necə emal olunduğunu və köhnə URL-lərin indeksdən necə çıxdığını yoxlayın. Domen dəyişikliyində Search Console-un "Ünvan dəyişikliyi" (Change of Address) alətindən istifadə edin.

6. Yönləndirmələri ən azı bir il saxlayın. Xarici linklər və istifadəçi əlfəcinləri uzun müddət köhnə ünvanları göstərməyə davam edir.

302 nə vaxt doğru seçimdir

302 səhv kod deyil — sadəcə yeri var:

• Müvəqqəti kampaniya səhifəsi. Məhsul səhifəsi bayram kampaniyası müddətinə xüsusi səhifəyə yönləndirilir, sonra geri qayıdır.
• A/B testi. Test müddətində trafikin bir hissəsi variant səhifəyə göndərilir.
• Anbarda müvəqqəti olmayan məhsul. Məhsul qayıdacaqsa, səhifəni silmək və ya daimi yönləndirmək düzgün deyil.
• Coğrafi və ya dil yönləndirməsi. İstifadəçini avtomatik olaraq regional versiyaya göndərəndə — çünki orijinal URL öz yerində qalmalıdır.

Meyar sadədir: köhnə URL gələcəkdə yenidən öz məzmununu göstərəcəkmi? Cavab "bəli"dirsə — 302. "Xeyr"dirsə — 301.

Tez-tez edilən səhvlər

1. Daimi köçürmədə 302 saxlamaq. Ən çox rast gəlinən hal; kanonik siqnal zəif qalır.

2. Bütün köhnə URL-ləri ana səhifəyə yönləndirmək. Əlaqəsiz yönləndirmə soft 404 kimi qiymətləndirilir.

3. Yönləndirməni JavaScript ilə qurmaq. Render uğursuz olarsa, yönləndirmə heç vaxt görünmür.

4. Zəncirləri təmizləməmək. İllər ərzində yığılan qaydalar 4-5 addımlı zəncirlərə çevrilir.

5. Daxili linkləri köhnə URL-lərdə saxlamaq. Hər klik lazımsız əlavə sorğu deməkdir.

6. HTTPS və www yönləndirmələrini birləşdirməmək. http://www → https://www → https:// — üç addım əvəzinə bir addım qurun.