HTTP status kodları və SEO: 1xx–5xx tam bələdçi

HTTP status kodu — serverin hər sorğuya cavab olaraq qaytardığı üçrəqəmli nömrədir. SEO baxımından bu nömrə səhifədəki mətn qədər vacibdir: Google səhifəni indeksləyəcəyini, yönləndirməni izləyəcəyini, sonra yenidən yoxlayacağını və ya URL-i indeksdən çıxaracağını məhz həmin koda görə qərara alır.

Ən çox rast gəlinən yanlış təsəvvür budur ki, "səhifə brauzerdə açılırsa, deməli hər şey qaydasındadır". Səhifə mükəmməl görünə bilər, amma server səhv kod qaytarırsa, Google onu ya indeksləmir, ya da yanlış URL-i kanonik seçir.

Status kodu nədir

Brauzer və ya axtarış robotu saytınıza sorğu göndərəndə server iki şey qaytarır: status kodu və məzmun. Kod HTTP protokolunun bir hissəsidir (RFC 9110 sənədində təsvir olunub) və sorğunun taleyini bildirir: uğurlu oldu, başqa ünvana köçdü, tapılmadı, yoxsa server xəta verdi.

Google-un sənədi bunu belə ifadə edir: status kodları "saytı yerləşdirən server tərəfindən, müştərinin — məsələn brauzerin və ya tarayıcının — sorğusuna cavab verərkən yaradılır".

SEO üçün əsas fikir budur: kod məzmundan ayrı, müstəqil siqnaldır. Google əvvəlcə kodu görür, sonra məzmuna baxır — və kod uyğun deyilsə, məzmuna heç baxmaya bilər.

Beş ailə bir baxışda

2xx — uğur

200 OK indekslənməli hər səhifənin qaytarmalı olduğu koddur. Google-un sənədinə görə, bu kodda "Google məzmunu emal üçün nəzərdən keçirir".

Amma diqqət: 200 lazımdır, kifayət deyil. Google 200 qaytaran səhifəni keyfiyyət, təkrarlıq və ya digər səbəblərə görə indeksləməyə bilər. "Səhifə 200 verir, niyə indeksdə deyil?" sualının cavabı adətən kodla deyil, məzmunla bağlıdır — bu mövzu semantik SEO və faydalı məzmun meyarları ilə əlaqəlidir.

Bir də 204 No Content var: uğurlu cavab, amma boş məzmun. İndeksləşdiriləcək heç nə olmadığı üçün belə səhifələr praktikada soft 404 kimi qiymətləndirilə bilər.

3xx — yönləndirmə

Bu ailə SEO-da ən çox səhv başa düşülən hissədir. Google-un sənədi fərqi açıq qoyur:

• 301 (daimi) və 308 — Google yönləndirməni izləyir və onu hədəf URL-in kanonik olması üçün güclü siqnal kimi qəbul edir.
• 302 (müvəqqəti), 303 və 307 — Google yenə yönləndirməni izləyir, lakin bu, hədəfin kanonik olması üçün zəif siqnaldır.

Yəni 302 "heç nə ötürmür" demək deyil — sadəcə siqnal zəifdir və mənbə URL nəticələrdə qalmağa davam edə bilər. Daimi köçürmə üçün 302 istifadə etmək klassik konfiqurasiya səhvidir.

Google həmçinin bir limit qoyur: standart olaraq tarayıcılar 10 yönləndirmə addımına qədər izləyir. Daha uzun zəncirlər tərk olunur.

Bu ailənin bütün detalları — hansı üsulun nə vaxt işlədiyi, domen köçürməsi, zəncir və dövrlər — ayrıca yazıdadır: 301 və 302 redirect fərqi.

Bu ailədə bir də 304 Not Modified var: keşdəki nüsxənin hələ də aktual olduğunu bildirir. Birbaşa sıralama təsiri yoxdur, amma böyük saytlarda səmərəli taramaya kömək edir.

4xx — müştəri xətası

Səhifə xidmət olunmur, çünki problem sorğu tərəfindədir: yoxdur, qadağandır və ya bu müştəriyə bağlıdır.

Buradan çıxan iki praktiki nəticə var:

Birincisi: Googlebot-u yavaşlatmaq üçün 401/403 istifadə etmək işləmir — bu kodlar tarama sürətinə təsir etmir, sadəcə məzmunu görünməz edir.

İkincisi: 404 özlüyündə cəza deyil. Riski başqadır — həmin səhifənin trafikini və ona gələn linkləri itirirsiniz, kütləvi halda isə tarama büdcəsi boş yerə xərclənir. Detallar: 404, 410 və soft 404.

5xx — server xətası

Sorğu düzgün idi, amma server onu yerinə yetirə bilmədi: 500 (daxili xəta), 502 (bad gateway), 503 (xidmət əlçatan deyil), 504 (gateway timeout).

Ən vacib SEO faktı: bunlar dərhal indeksdən silinməyə səbəb olmur. Google-un sənədinə görə, 5xx və 429 xətaları tarayıcıları müvəqqəti olaraq yavaşlamağa vadar edir və tarama sürətinin azalması xəta qaytaran URL-lərin sayına mütənasibdir. Server yenidən 2xx qaytarmağa başlayanda Google tarama sürətini tədricən artırır.

Yəni qısamüddətli nasazlıq fəlakət deyil. Uzunmüddətli 5xx isə nəticə etibarilə məzmunun indeksdən çıxmasına gətirib çıxarır.

Planlaşdırılmış texniki fasilə üçün doğru kod 503-dür. Sınıq 200 və ya müvəqqəti səhifəyə yönləndirmə deyil — çünki birinci halda Google səhv məzmunu indeksləyir, ikinci halda isə yönləndirməni indeksləşdirmə üçün istifadə edir.

Tarama və indeks: hansı kod nəyə təsir edir

Kodların arxasında iki fərqli sual dayanır:

Bu modeli pozan yeganə hal odur ki, kod və məzmun bir-biri ilə ziddiyyət təşkil edir.

Soft 404 — gizli tələ

Soft 404 — 200 kodu qaytaran, lakin məzmunu "belə səhifə yoxdur" deyən səhifədir. Boş nəticə, "məhsul tapılmadı" mesajı, ya da CMS-in səhv konfiqurasiyası nəticəsində yaranan yalançı səhifə.

Google problemi kod səviyyəsində yox, məzmun səviyyəsində aşkarlayır və Search Console-da "soft 404" kimi işarələyir. Google-un böyük saytlar üçün tarama büdcəsi bələdçisi bunu birbaşa yazır: "soft 404 səhifələri taranmağa davam edir və büdcənizi boş yerə xərcləyir."

Ən çox rast gəlinən mənbələr: JavaScript ilə qurulmuş saytlarda mövcud olmayan marşrutların 200 qaytarması, filtrli kataloqlarda boş nəticə səhifələri, silinmiş məhsulların "oxşar məhsullar" səhifəsinə çevrilməsi.

Həlli sadədir: kod reallığa uyğun olsun. Səhifə yoxdursa, 404 (və ya 410) qaytarsın ki, Google URL-i təmiz şəkildə indeksdən çıxara bilsin.

Kodu necə yoxlamalı

Brauzerdə: DevTools → Network tabı → səhifəni yeniləyin → ilk (document) sorğuya klikləyin → Status sütunu.

Terminalda:

# yalnız başlıqlar (tək sorğu)
curl -I https://example.az/sehife

# bütün yönləndirmə zəncirini izləmək
curl -IL https://example.az/kohne-sehife

# Googlebot kimi görünərək yoxlamaq
curl -I -A "Mozilla/5.0 (compatible; Googlebot/2.1; +http://www.google.com/bot.html)" https://example.az/sehife

Search Console: URL Inspection aləti Google-un gördüyü statusu göstərir — bu, ən etibarlı mənbədir, çünki brauzerinizin gördüyü ilə Googlebot-un gördüyü fərqli ola bilər.

Tez-tez edilən səhvlər

1. Bütün 404-ləri ana səhifəyə yönləndirmək. Bu, əlaqəsiz yönləndirmə yaradır və çox vaxt soft 404 kimi qiymətləndirilir. Uyğun səhifə varsa yönləndirin, yoxdursa 404 qaytarın.

2. Texniki fasilədə 200 qaytarmaq. "Sayt təmirdədir" səhifəsi 200 kodu ilə verilirsə, Google həmin məzmunu indeksləyir.

3. Daimi köçürmədə 302 saxlamaq. Kanonik siqnal zəif qalır, köhnə URL nəticələrdə görünməyə davam edir.

4. Uzun yönləndirmə zəncirləri. 10 addım limitini keçən zəncirlər tərk olunur; hər addım həm də sürəti azaldır.

5. Robotları 403 ilə "idarə etməyə" çalışmaq. Tarama sürəti dəyişmir, sadəcə məzmun görünməz olur.