Search Console Effektivlik hesabatı: klik, göstərilmə, CTR, mövqe

Effektivlik (Performance) hesabatı Search Console-un ən çox açılan bölməsidir və dörd rəqəmə əsaslanır: klik, göstərilmə, CTR və orta mövqe. Problem ondadır ki, bu dörd sözün gündəlik mənası ilə Google-un onlara verdiyi dəqiq tərif eyni deyil — və səhv oxunuş səhv qərara gətirib çıxarır.

Ən klassik nümunə: "orta mövqemiz 12-dən 18-ə düşüb, sıralamamız pisləşib" nəticəsi. Əslində çox vaxt bunun səbəbi saytın daha çox yeni sorğuda görünməyə başlamasıdır — yeni sorğular aşağı mövqedən başladığı üçün ortalama aşağı düşür, halbuki klik sayı artır. Rəqəm pisləşib, vəziyyət yaxşılaşıb.

Bu yazı hesabatın hər elementini Google-un rəsmi tərifləri ilə açır və rəqəmlərdən konkret iş çıxarmağın yollarını göstərir. Alətin ümumi mənzərəsi üçün bax: Google Search Console nədir və necə işləyir.

Dörd metrik və dəqiq tərifləri

Google-un sənədində tərifləri belədir:

• Klik: "The number of times a user clicked your site from Google Search results."
• Göstərilmə: "How many times your site appeared in Search results."
• CTR: "The click count divided by the impression count."
• Orta mövqe: "The average position of the topmost result from your site."

Diqqət yetirməli olduğunuz söz sonuncu tərifdəki topmost sözüdür. Əgər bir sorğuda saytınızın iki səhifəsi 3-cü və 9-cu yerdədirsə, hesabat mövqe olaraq 3-ü yazır, 6-nı yox.

Göstərilmə: nə vaxt sayılır

Göstərilmə saytınızın nəticələr səhifəsində göründüyü anı bildirir. Praktikada bir neçə incəlik var:

Birincisi, göstərilmə klikdən qat-qat çoxdur və bu normaldır. 10 000 göstərilmə və 200 klik — 2% CTR deməkdir; aşağı mövqelər üçün bu tamamilə adi rəqəmdir.

İkincisi, göstərilmə görünmə (viewability) deyil. İstifadəçi 8-ci nəticəyə qədər sürüşdürməsə də, həmin nəticə çox vaxt göstərilmə kimi sayılır. Ona görə "göstərilmə var, klik yoxdur" vəziyyəti aşağı mövqelərdə tamamilə gözləniləndir.

Üçüncüsü, fərqli nəticə növləri fərqli sayılır. Şəkil nəticələri, xəbər karuselləri, "Digər suallar" blokları — bunların hər biri "Axtarış görünüşü" (Search appearance) ölçüsündə ayrıca izlənir. Zəngin nəticələr üçün struktur məlumatı vacibdir; bu mövzu ayrıca yazıdadır: schema markup ilə varlıqları bağlamaq.

Dördüncüsü, göstərilmənin qəfil artması həmişə yaxşı xəbər deyil. Əgər artım tamamilə uyğunsuz sorğulardan gəlirsə (məsələn, saytınız SEO xidməti satır, amma göstərilmələr "pulsuz şəkil yüklə" tipli sorğulardan gəlir), bu, məzmun və ya niyyət uyğunsuzluğu siqnalıdır.

Orta mövqe: ən çox yanıldan rəqəm

Orta mövqe ortalamadır — və ortalamalar həmişə strukturu gizlədir. Üç tələ var:

Tələ 1 — miqyas effekti. Sayt yeni sorğularda görünməyə başlayanda həmin sorğular adətən 30-50-ci mövqədən gəlir. Ortalama pisləşir, halbuki əhatə genişlənir. Ona görə orta mövqeni həmişə göstərilmə ilə birlikdə oxumaq lazımdır.

Tələ 2 — "topmost" qaydası. Bir sorğuda saytınızın üç səhifəsi varsa, yalnız ən yuxarıdakı sayılır. Bu, kanibalizasiyanı ortalamada görünməz edir — problemi tapmaq üçün sorğunu filtrləyib səhifələr tabına keçmək lazımdır.

Tələ 3 — şəxsiləşdirmə və kontekst. Google-un öz sənədi xəbərdarlıq edir: "Search results are specific to the time, place, device, and recent history of the person searching." Yəni brauzerinizdə gördüyünüz mövqe ilə hesabatdakı ortalama üst-üstə düşməyə bilər. Hesabatdakı rəqəm minlərlə real sorğunun ortalamasıdır; sizin brauzeriniz isə bir nəfərin bir anıdır.

CTR: kontekstsiz mənasızdır

CTR sadə düsturdur — klik ÷ göstərilmə — amma "yaxşı CTR" universal rəqəm deyil. O, üç amildən asılıdır:

Mövqe. 1-ci mövqedə 25% CTR normal ola bilər, 15-ci mövqedə 1% də yaxşıdır. CTR-i yalnız eyni mövqe aralığındakı səhifələrlə müqayisə etmək məntiqlidir.

Sorğu niyyəti. Naviqasiya sorğularında (brend adı) CTR çox yüksək olur. İnformasiya sorğularında isə cavab birbaşa SERP-də (zəngin nəticə, "Digər suallar") verilirsə, CTR aşağı düşür — bu, sizin səhvinizdən yox, SERP quruluşundan asılıdır.

SERP-in doluluğu. Reklamlar, xəritə paketi, video karusel — bunlar orqanik nəticələri aşağı itələyir və CTR-i azaldır, mövqe dəyişməsə belə.

Ona görə praktik sual "CTR-imiz yaxşıdır?" deyil, "eyni mövqedəki digər səhifələrimizə nisbətən bu səhifənin CTR-i niyə aşağıdır?" olmalıdır. Cavab adətən başlıq və meta təsvirdədir.

Ölçülər və filtrlər

Hesabat cədvəlində altı ölçü var və hər biri fərqli sual üçündür:

Əsl güc filtrlərin birləşdirilməsindədir. Bir neçə praktik nümunə:

• Səhifə filtri + Sorğular tabı → bu səhifə hansı sorğularda görünür (məzmun boşluqlarını tapmaq üçün)
• Sorğu filtri + Səhifələr tabı → bu sorğuda hansı səhifələrimiz yarışır (kanibalizasiya üçün)
• Ölkə filtri + Tarix müqayisəsi → bu bazarda dəyişiklik oldumu
• Cihaz filtri = Mobil + CTR sıralaması → mobil snippetlərimiz kəsilirmi

Bir də müqayisə rejimi var: iki tarix aralığını yan-yana qoymaq. Alqoritm yenilikləri və ya sayt köçürməsindən sonrakı təhlil üçün əsas alət budur. Köçürmə zamanı yönləndirmələrin düzgünlüyü ayrıca mövzudur: 301 və 302 redirect fərqi.

Məlumatın məhdudiyyətləri

Bu bölmə hesabatı düzgün oxumaq üçün ən vacibidir, çünki rəqəmlərin "uyğun gəlməməsi" adətən burada izah olunur.

Cəmlər cədvəl sətirlərinin cəminə bərabər deyil. Google izah edir ki, qrafikdəki cəm cədvəl sətirlərinin cəmindən yüksək ola bilər — çünki cədvəllər maksimum 1000 sətir göstərir və "Tables in the performance reports omit rare queries to protect user privacy."

Anonimləşdirilmiş sorğular. Rəsmi ifadə: "To protect user privacy, the Performance report doesn't show all data. For example, we might not track some queries that are made a very small number of times or those that contain personal or sensitive information." Kiçik və yeni saytlarda gizlədilən pay çox böyük ola bilər — sorğu siyahısındakı klik cəmi ümumi klik sayının yarısı qədər olarsa, təəccüblənməyin.

Sorğuya görə filtrlədikdə rəqəmlər dəyişir. Sorğu filtri qoyduğunuz anda anonimləşdirilmiş sorğular hesablamadan çıxır. Ona görə "sorğu = X olanların cəmi" ilə "ümumi cəm" heç vaxt tam uyğun gəlmir.

Məlumat 2-3 gün gecikir. "Normally, however, collected data should be available in 2-3 days." Ən yeni günlər ilkin sayılır və dəyişə bilər.

Tarix aralığı maksimum 16 aydır. Uzunmüddətli müqayisə üçün məlumatı müntəzəm ixrac etmək lazımdır. Böyük saytlarda 1000 sətir limitini aşmağın yolu isə Search Console API-dir.

Beş praktik iş axını

Hesabatı açıb rəqəmlərə baxmaq iş deyil. Aşağıdakı beş axın rəqəmi konkret tapşırığa çevirir.

1. Sürətli CTR qazancı. Filtr: son 3 ay, orta mövqe 1–8. Cədvəli CTR üzrə artan sıralayın. Yuxarıdakı səhifələr yaxşı mövqedədir, amma seçilmir — başlıq və meta təsviri yenidən yazmaq üçün ilk namizədlərdir.

2. "İkinci səhifə" fürsətləri. Filtr: orta mövqe 8–20, göstərilmə yüksək. Bu sorğular sizə artıq yaxındır. Məzmunu dərinləşdirmək və daxili link vermək çox vaxt bir neçə mövqe qazandırır — struktur məntiqi üçün bax: topical authority və kontent klasteri.

3. Kanibalizasiya yoxlaması. Bir sorğunu filtrləyin və "Səhifələr" tabına keçin. Eyni sorğuda iki-üç səhifəniz varsa, Google hansının daha uyğun olduğunu seçməkdə çətinlik çəkir. Həll: birləşdirmək, fərqləndirmək və ya birindən digərinə 301 yönləndirmək.

4. Düşmə diaqnozu. Kliklər düşəndə ümumi qrafik səbəbi göstərmir. Müqayisə rejimini açın (son 28 gün / əvvəlki 28 gün), sonra "Səhifələr" və "Sorğular" tablarında fərq sütununa görə sıralayın. Düşmə adətən bir neçə konkret səhifədədir.

5. Yeni məzmun izləməsi. Yeni yazı dərc edəndən sonra səhifə filtri qoyun. Ardıcıllıq belə olmalıdır: əvvəlcə göstərilmə görünür, sonra kliklər. Göstərilmə heç yaranmırsa, problem effektivlikdə deyil — indeksləşmədədir: səhifələrin indeksləşməsi hesabatı.

Tez-tez edilən səhvlər

1. Orta mövqeyə KPI kimi baxmaq. Əhatə genişlənəndə bu rəqəm təbii olaraq pisləşir. KPI kimi klik və konversiyanı götürün.

2. CTR-i mövqe nəzərə almadan müqayisə etmək. 3-cü və 20-ci mövqedəki iki səhifənin CTR-ini yan-yana qoymaq mənasızdır.

3. Filtri unutmaq. Bir dəfə qoyulmuş ölkə və ya cihaz filtri bütün sonrakı oxunuşları təhrif edir.

4. Cəmlərin uyğunsuzluğunu "baq" saymaq. 1000 sətir limiti və anonimləşdirilmiş sorğular sənədləşdirilmiş davranışdır.

5. Son 2-3 günün rəqəmlərinə əsaslanaraq qərar vermək. Həmin günlər ilkindir və dəyişəcək.

6. Brend sorğularını ayırmamaq. Brend trafiki ümumi rəqəmi şişirdir. Brend adını istisna edən filtr qoymadan "SEO işləyirmi" sualına cavab vermək mümkün deyil.