Səhifələrin indeksləşməsi hesabatı və URL yoxlaması

"Səhifəm Google-da görünmür" — SEO-da ən çox verilən sualdır və cavabı demək olar ki, həmişə Search Console-un Səhifələrin indeksləşməsi (Page indexing) hesabatındadır. Bu hesabat Google-un saytınızdan bildiyi hər URL-i iki qrupa bölür — indekslənənlər və indekslənməyənlər — və ikinci qrupu səbəb üzrə qruplaşdırır.

Səbəb sözü burada açardır. "İndekslənmir" tək bir problem deyil; onun arxasında bir-birindən tamamilə fərqli 15-ə yaxın hal var: texniki blok, dublikat, kanonik seçim, keyfiyyət qərarı, sadəcə növbə. Hər birinin həlli fərqlidir, ona görə əvvəlcə səbəbi oxumaq, sonra hərəkət etmək lazımdır.

Bu yazı hesabatın bütün statuslarını Google-un rəsmi izahları ilə açır və URL yoxlaması (URL Inspection) alətini diaqnostika üçün necə istifadə etməyi göstərir. Alətin ümumi mənzərəsi: Google Search Console nədir və necə işləyir.

Tarama və indeksləşmə fərqi

Bu iki söz çox vaxt qarışdırılır, halbuki fərqli proseslərdir:

Tarama (crawling) — Googlebot-un URL-i endirməsidir. Bu, sadəcə fayl əldə etməkdir.

İndeksləşdirmə (indexing) — Google-un həmin məzmunu emal edib indeksinə yazması və nəticələrdə göstərməyə namizəd etməsidir. Bu, qərardır — və Google bu qərarı verməyə bilər.

Aradakı fərq bütün diaqnostikanın əsasıdır: taranmış səhifə indekslənməyə bilər, hətta hər şeyi texniki cəhətdən düzgün etsəniz belə. Google indeksləşdirməni heç vaxt zəmanət etmir.

Hesabatın quruluşu

Hesabat üç blokdan ibarətdir:

İndekslənən səhifələr. Google-un indeksində olan URL-lər. Rəqəmin özü hədəf deyil — 500 səhifəlik saytda 500 indekslənmiş səhifə olması yaxşı əlamət deyil, əgər həmin səhifələrin yarısı filtr URL-ləri və ya boş kateqoriyalardırsa.

İndekslənməyən səhifələr. Səbəb üzrə qruplaşdırılmış siyahı. Diqqət: buradakı hər sətir problem deyil. Məsələn, "Alternate page with proper canonical tag" tamamilə normal və düzgün vəziyyətdir.

Xəbərdarlıqlar. İndekslənib, amma problemlə: məsələn, robots.txt ilə bloklanmasına baxmayaraq indekslənmiş səhifə.

Bu ayrımı başa düşmək vaxt qazandırır. Praktik qayda: "indekslənməyən" rəqəminin böyük olması özlüyündə pis deyil — vacib olan həmin URL-lərin hansı səbəblə və sizin indeksdə görmək istədiyiniz səhifələr olub-olmadığıdır.

Bütün statuslar və əsl mənaları

Aşağıdakı cədvəldə Google-un rəsmi izahları və hər statusun praktik tərcüməsi var.

Bu statusları üç ailəyə bölmək işi asanlaşdırır:

1. Texniki bloklar (401, 403, 404, 5xx, robots.txt, noindex, redirect error) — həlli sizin əlinizdədir və dəqiqdir. Bunların əksəriyyəti server cavabı ilə bağlıdır: HTTP status kodları və SEO və 404, 410, soft 404.

2. Kanonik/dublikat qrupu — Google eyni məzmunu bir neçə URL-də görür və birini seçir. Həlli: kanonik teqləri, daxili linkləri və yönləndirmələri bir-birinə uyğunlaşdırmaq.

3. Keyfiyyət və növbə qrupu ("Crawled/Discovered — currently not indexed") — ən çətin ikisi. Növbəti bölmə bunlara həsr olunub.

İki ən çətin status

"Discovered — currently not indexed" — Google URL-i tanıyır, amma hələ taramayıb. Rəsmi izah: "The page was found by Google, but not crawled yet." Adətən səbəblər bunlardır:

• Sayt yenidir və ya URL sayı sürətlə artıb — tarama büdcəsi çatmır.
• Serverin cavabı yavaşdır, Googlebot tempi azaldıb.
• URL-ə daxili link az gedir və ya heç getmir — Google onu prioritet saymır.
• Sitemapda var, amma saytın strukturunda yoxdur ("orfan səhifə").

Nə etməli: daxili linkləmə strukturunu gücləndirin (bu, ən təsirli addımdır — bax topical authority və kontent klasteri), server cavab müddətini yaxşılaşdırın, sitemapı təmizləyin (404 və yönləndirilən URL-lər olmasın), lazımsız URL variantlarını (filtr, sıralama parametrləri) azaldın.

"Crawled — currently not indexed" — Google səhifəni görüb və indeksləməməyi seçib. Rəsmi izah: "The page was crawled by Google but not indexed." Bu, texniki xəta deyil, dəyər qərarıdır. Ən çox rast gəlinən səbəblər:

• Məzmun nazikdir və ya digər səhifələrinizin təkrarıdır.
• Səhifə mövcud nəticələrə əlavə dəyər vermir.
• Şablon məzmun üstünlük təşkil edir (eyni mətn, dəyişən yalnız bir söz).
• Səhifə avtomatik yaradılıb (filtr kombinasiyaları, boş kateqoriyalar).

Nə etməli: səhifəni gücləndirin (orijinal məlumat, dərinlik, sual-cavab), oxşar səhifələri birləşdirin, dəyər verməyən səhifələri noindex edin və ya silin. Mövzunun necə struktura salınacağı üçün: semantik SEO nədir.

URL yoxlaması aləti

URL yoxlaması (URL Inspection) tək bir URL üçün Google-un bildiyi hər şeyi göstərir. Google-un təsviri ilə, alət "provides information about Google's indexed version of a specific page, and also allows you to test whether a URL might be indexable".

Burada iki fərqli məlumat var və onları qarışdırmaq ən çox yayılan səhvdir:

Yəni düzəliş etdikdən dərhal sonra indeksdəki versiya hələ də köhnə problemi göstərəcək — bu normaldır. Düzəlişi yoxlamaq üçün Canlı test düyməsini basmaq lazımdır.

İndeksləşdirməni istəmək (Request indexing). Bu düymə URL-i prioritet tarama növbəsinə salır. Google açıq yazır: "submitting a request does not guarantee that the page will appear in the Google Index." Həmçinin gündəlik limit var — həm yoxlama sorğularına, həm də indeksləşdirmə tələblərinə. Yüzlərlə URL-i əl ilə göndərmək praktik yol deyil; kütləvi hallarda düzgün alət sitemapdır.

Gözləmə müddəti barədə Google-un ifadəsi: "Indexing typically takes only a day or so, but can take much longer in some cases" — bəzi hallarda bir-iki həftə gözləmək tövsiyə olunur. Yeni saytlarda bu müddət daha uzun ola bilər.

Alət həmçinin göstərir: səhifənin kanonik URL-i (sizin göstərdiyiniz və Google-un seçdiyi — ikisi fərqli ola bilər), mobil uyğunluq, struktur məlumat (schema) və hansı sitemapda tapıldığı. Kanonik uyğunsuzluğunu ən tez burada görürsünüz.

Diaqnostika ardıcıllığı

Ardıcıllığı belə saxlayın:

1. URL yoxlaması ilə konkret səhifənin statusuna baxın.
2. Status texniki blokdursa (robots.txt, noindex, 4xx, 5xx) — bloku aradan qaldırın və canlı test edin.
3. Status kanonik/dublikatdırsa — kanonik teq, daxili linklər və sitemapın eyni URL-i göstərdiyinə əmin olun.
4. Status "Discovered" və ya "Crawled — not indexed" isə — düyməyə basmaq yerinə struktur və məzmun üzərində işləyin.
5. Düzəlişdən sonra bir dəfə indeksləşdirməni istəyin və 1-2 həftə gözləyin.
6. Hesabatda "Doğrulamanı başlat" (Validate fix) düyməsi varsa, onu basın — Google kütləvi şəkildə yenidən yoxlayacaq.

Tez-tez edilən səhvlər

1. noindex teqini robots.txt bloku ilə birlikdə istifadə etmək. Səhifə robots.txt ilə bloklanıbsa, Google onun içindəki noindex teqini oxuya bilmir və URL indeksdə qala bilər. Düzgün ardıcıllıq: əvvəlcə robots.txt blokunu açın, noindex görünsün, sonra istəsəniz bloklayın.

2. "İndekslənməyən" rəqəmini sıfıra endirməyə çalışmaq. Bu rəqəmin içində normal hallar var (kanonik alternativlər, yönləndirmələr). Hədəf sıfır deyil, düzgün səbəb paylanmasıdır.

3. Eyni URL üçün dəfələrlə indeksləşdirmə tələb etmək. Növbəni sürətləndirmir, gündəlik limiti isə boş yerə xərcləyir.

4. Canlı testin nəticəsini indeks statusu sanmaq. Canlı test "indekslənə bilər" deyir, "indekslənib" demir.

5. Sitemapı təmizləməmək. İçində 404, yönləndirilən və ya noindex URL-lər olan sitemap Google-un saytınıza olan etimadını azaldır və büdcə xərcləyir.

6. Yeni sayta bir gündə nəticə gözləmək. Google indeksləşdirmənin adətən bir gün çəkdiyini, amma bəzi hallarda daha uzun sürdüyünü yazır — yeni domenlərdə həftələr normaldır.